Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
Üzüm: Mistik Bir Meyve
Pexels
DOĞAL YAŞAM

Üzüm: Mistik Bir Meyve

Yaz aylarının sevilen meyvesi üzüm, geçmişi oldukça eskiye dayanan bir meyve. Dünyanın pek çok bölgesinde yetiştirilen ve sayısız çeşidiyle karşımıza çıkan bu meyve, pekmezden reçele birçok farklı ürünle soframızda yer alıyor. Hayatımızda bu kadar yer etmiş bir meyvenin çeşitli kültür ve hikayelerde kendini göstermemesi de düşünülemezdi tabi. Gelin sadece gastronomide değil, kimi dini ve mitolojik anlatılarda da rastladığımız üzümü biraz daha yakından tanıyalım.

Yayın Tarihi :17 Eyl 2022
Süre :2 Bardak
Üzüm, Asmagiller (Vitaceae) familyasına mensup bir bitki. Yaklaşık 10.000 çeşidi olduğu söylenen üzümün ilk kez Mezopotamya’da yetiştirildiği tahmin ediliyor. Antik Mısır medeniyetinin 4, 17 ve 18. hanedanlıklarına ait hiyerogliflerde üzüm ve şarap üretimine dair bilgilere rastlanırken Yunanlar arasında da şarabın önemli bir yeri olduğu biliniyor. MÖ 600’lerde Fenikelilerin Fransa’ya götürdüğü üzümün MS 2000’lere gelmeden ise Romalılar tarafından Ren Vadisi’nde yetiştirilmeye başlandığı düşünülüyor. Hindistan aracılığıyla Doğu Asya’ya yayılan üzüm kültürü, kolonileşmenin de etkisiyle zamanla dünyanın pek çok farklı bölgesine yayılıyor ve üzüm, tüketimin önemli bir unsuru haline geliyor.

Pexels
Üzümün bazı kültürlerde ayrı bir yere sahip olduğunu söylemiştik. Örneğin, Mısır mitolojisinin en temel figürlerinden tanrıça Hathor; gökyüzü, aşk, güzellik, dans, müzik gibi pek çok şeyin yanında üzüm hasatı ve şarap üretimiyle de ilişkilendiriliyordu. Hathor’u anmak için yapılan ritüel ve festivallerde şarap sıklıkla kullanılan içecekler arasındaydı.

Benzer şekilde Yunan mitolojisindeki Dionysus da şarap tanrısı olarak görülüyordu. Bereket ve coşkunluğun tanrısı Dionysus, insanlara şarabın nasıl yapıldığını öğretmişti. Dionysus’un gücünü simgeleyen şarap, onun adına düzenlenen ritüellerde de başroldeydi. Dionysus ile ilgili bir hikayeye göre Dionysus, Ampelos isimli bir satir yani bir tür insan-hayvan hibriti bir varlığa aşık olur. Bir gün vahşi bir boğaya binen Ampelos, boğanın onu sırtından atıp boynuzlaması sonucu hayatı kaybeder. Genç Ampelos’un ölümüne çok üzülen Dionysus da onu bir üzüm bağına çevirir. Aynı hikayenin başka bir versiyonunda ise genç delikanlı Ampelos, üzüm toplarken yere düşer ve yaşamını yitirir. Dionysus da onu gökyüzünde parlayan bir yıldıza dönüştürür.

"Dionysus" - Aci, Alamy, nationalgeographic.co.uk
Dionysus’un Roma mitolojisindeki karşılığı ise tanrı Bacchus idi. Bacchus hem üzüm hem de şarabı temsil eden bir tanrıydı. Efsaneye göre Bacchus, tüm dünyayı dolaşmış ve tıpkı Dionysus gibi insanlara şarap yapımı ve üzüm asmalarının bakımını öğretmişti. Her yıl onuruna kutlamalar yapılan bu tanrı; doğurganlık, üzüm ve şarapla ilgili olduğu kadar özgürleştirici bir rol de üstleniyordu. Bacchus, şarap ve diğer alkollü içecekleri içenlerin dilini çözer, söylemek ve yapmak istedikleri şeyler için onlara özgür bir alan açardı. Cinsel özgürlük de bu alanın en doğal ve temel parçalarından biriydi.

"Bacchus", Caravaggio - Wikipedia
Üzümün Yahudilikte de önemli bir yer ettiğini biliyoruz. Başta “Şabat” olmak üzere Yahudi geleneğindeki önemli günlerde yapılan Kiduş duası sonrası şarap veya üzüm suyu içilir. Hıristiyanlıkta ise İsa Mesih’in havarileriyle yediği Son Akşam Yemeği’nin anıldığı Efkaristiya Bayramında ekmek ve şarabın yer aldığı bir ayin yapılır. Ekmek İsa’nın bedenine karşılık gelirken şarap da İsa’nın kanını simgeler.

Pexels
Medeniyetin gelişimi kadar eski bir geçmişe sahip üzümün şarapla beraber pek çok geleneğin ve anlatının içinde karşımıza çıktığını görüyoruz. Kimi zaman bolluk ve bereketin sembolü olduğuna inanılan kimi zaman da kendisine kutsallık atfedilen üzüm, gerçekten de mistik bir meyve. Günümüzde de kendisiyle ilişkilendirilen bu özelliklerin etkisi devam ediyor.
 
 
Kaynaklar:


Yukarı Kaydır