Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
Tarihteki En Büyük Volkanik Patlama: Kraktoa Yanardağ Felaketi
wikipedia
SCOPE

Tarihteki En Büyük Volkanik Patlama: Kraktoa Yanardağ Felaketi

26 Ağustos 1883 tarihinde neredeyse tüm dünyada bir ses duyuldu. Bu ses Endonezya’nın Sumatra ve Java adaları arasında yer alan Sanda Boğazında Krakatoa adlı adasından geliyordu. Haberci gemilerinin gönderdikleri telegramlardan yola çıkılarak olayın ne olduğu ve boyutu anlaşılmaya çalışıldı. Büyük bir volkanik patlama gerçekleştiği aşikardı. Fakat patlamanın boyutu başlarda anlaşılamadı. Gelin bu tüm dünyayı etkileyen ve binlerce insanın ölümüne sebep olan olaya birlikte bakalım.

Yayın Tarihi :22 Eyl 2022
Süre :2 Bardak

wikipedia
Volkanik patlamaların ne kadar güçlü olabileceğini biliyoruz. Fakat tarihte sayılı diyebileceğimiz volkanik patlamalar dünyada büyük etkiler ortaya çıkardı. Bunların belki de birçoğu zamanın haberleşme imkanlarından dolayı arkeolojik kalıntılar ve benzeri araştırmalar sonucu ortaya çıktı. Ama 1883 yılında oluşan Krakatoa Yanardağı patlaması şimdiye kadar kayıtlara geçebilen en büyük patlama olarak tarihte yer aldı. Patlama o kadar şiddetliydi ki patlamanın sesi dünyanın %10’unda duyuldu. 

unsplash
1883 yılının Mayıs ayında Alman Savaş gemisi Elizabeth’in kaptanı Sandra Boğazından geçerken gökyüzünde bir gariplik fark etti. Ortalama 2 km yüksekliğe ulaşan toz ve kül bulutları güneşi kaplayacak derecede yoğun olduğunu da gözlemledi. Bölgeden geçen başka gemilerde benzer şekilde bir toz ve kül yoğunluğundan hatta moloz yığınlarının geldiğini de belirtti. Bu toz ve küller Krakatoa Adasında bulunan yanardağdan geliyordu. Bundan sadece birkaç ay sonra ise Krakatoa Yanardağı büyük bir gürültüyle patladı ve sonradan yapılan araştırmalara göre 36000 kişinin canını aldı.

unsplash
Patlama yüzlerce nükleer bombaya eş değer ölçüdeydi ve bu nedenle dünyanın birçok yerinden gökyüzündeki garipliklerin yanı sıra güçlü bir ses de duyuldu. Patlama sonrası boyları ortalama 30 m’yi bulan dev tsunamiler oluştu. Bu patlama o kadar büyüktü ki tüm adayı anında yerle bir ederek okyanusun derinliklerine gömdü. Patlamanın büyüklüğü günümüz şartlarında değerlendirildiğinde 4 adet tsar(57 megatonluk bir hidrojen bombası) bombasının açığa çıkaracağı bir enerjiyi açığa çıkardı.  

Wikimedia commons
Patlama modern tarihte kayıtlara geçen en büyük patlamaydı ve aynı şekilde güçlü bir sese neden oldu. Patlamadan 4600 km uzaklıktaki Hint Okyanus’unda bulunan Mauritius adasından bile duyuldu. Patlama sadece bulunduğu bölgeyi değil neredeyse tüm atmosferi etkiledi. 2 yıl boyunca Norveç ve Avrupa’da günbatımlarında gökyüzünde garip bir kızıllığın devam ettiği gözlemlendi. Hatta bu korkunç renk değişimi ünlü ressam Munch’un Çığlık adlı tablosuna da konu oldu. Munch’un günlüklerinden edinilen bilgiye göre 1883 yılının Ağustos ayında Munch bir gezintiye çıktığı sırada inanılmaz bir ses duyduğundan ve gökyüzünde garip bir kızıllık gördüğünden bahsetti. İşte bu garipliklerin sebebi Krakatao Yanardağı patlamasıydı.

unsplash
Krakatoa Yanardağ patlamasının boyutları günümüzde dahi araştırmalara konu olmaya devam etmektedir. Dünyanın modern zamanlarda görebileceği en büyük patlamalardan biri olarak kayıtlara geçen bu olay atmosfere yayılan gaz ve toz bulutları nedeniyle iklimleri de etkiledi. Amerika’nın güney eyaletlerinde sel ve yağmur felaketleri görüldü. Yaklaşık 53km3 hacminde kül bıraktı ve bu küller yıllarca güneşin atmosfere ulaşmasına engel olarak dünya ısısının düşmesine neden oldu. 300’den fazla kıyı kentini tahrip eden ve binlerce insanın canını alan bu büyük felaket günümüzde de geçmiş değil. 11 Nisan 2020 yılında Krakatoa’nın yerine yükselen ve adı Anak Krakatoa (krakatoanın yavrusu) olan yanardağ yeniden faaliyete geçti ve güçlü bir şekilde patladı. 

1883’teki patlamanın bir tekrarı olabileceğine dair yetkililer gerekli uyarılarda bulunsalar da yapılan araştırmalara göre Anak Krakatoa yanardağında bulunan magma rezervi orijinal rezervle aynı boyutta değil. Fakat bu yeniden bir felaketin olmayacağı anlamına da gelmiyor. İnsanların bu tür felaketlere karşı hâlâ hazırlıklı olmadıklarını da gözlemliyoruz. Ve doğa her zaman kazanmaya devam ediyor. Bilginin ışığı bizimle olsun. 

Yukarı Kaydır