Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
Melankoli ve Ağıdın Sesi Fado
keywordbaskets
KÜLTÜR/SANAT

Melankoli ve Ağıdın Sesi Fado

25 Kas 2022

Dünya müziğine baktığımızda her coğrafyadan ve her kültürden, çok özgün enstrümanlar ve vokal biçimleriyle öne çıkan kendine has sayısız geleneğe şahit oluyoruz. Bu çeşitliliği tanımaya çalışmak ve dünya müziğinin renkli sularına dalmak adeta okyanusa dalmak gibi. Gizli kalmış, az duyulmuş ya da popüler olsa da hikâyesi paylaşılmamış o kadar çok güzellik var ki şu an hemen dünya müziğine dair bir çalma listesi açmayarak vakit kaybettiğinizi söyleyebilirim. Hatta mümkünse Fado dinlemeye başlayın çünkü bugün hep birlikte Portekiz’in bu özgün müzik türüne kulak vermeye çalışacağız.

1.5 Bardak

flickr
Sömürgeciliğin tarihi, Avrupalı ülkelerden denizcilerin uzak diyarlara yelken açtığı ve hem insan gücünü hem de doğal kaynakları tekeline almaya çalıştığı delilik düzeyindeki güç savaşıyla oluştu. Portekiz denizleri aşmak ve yeni topraklar, yeni kaynaklar bulmak konusunda en büyük çabayı harcayan ülkelerden biriydi. Bu tarihin kalbi diyebileceğimiz Lizbon; ticaret konusunda önemli bir merkez haline gelirken, kültürel olarak da çeşitlenen bir buluşma noktasına dönüşüyordu. Bu sayede yerel geleneklerin dışarıda görülen ve Portekiz’e taşınan unsurlarla daha da zenginleştiği bir medeniyet oluşuyordu. Sömürgeciliğin trajik yanını önemsizleştirmeden, bu konunun mutlaka eleştirel olarak ele alınması gerektiğini hatırlatayım. Ancak bu konunun bugün söz edeceğimiz kısmı işin biraz daha yerel kültürle, denizle kurulan ilişkiyle, hasret ve aşkla ilgili yönü olacak.

4archive
1800’lerde muhtemelen daha öncesi de olan bir ses, Lizbon sokaklarında daha fazla duyulmaya başladı. Adı Latince fate, yani kader kelimesinden gelen Fado müziği; içerik olarak da kaderiyle hesaplaşan insanların dünyasını anlatıyordu. Sosyalleşilen tüm alanlarda melankolik günlük hikâye anlatıları şeklinde kendini gösteren bu müzik türü, çoğunlukla ağıt benzeri bir duygusallığı içeriyor. İşin bu yönü uzak diyarlara giden denizci sevgililerini bekleyen kadınların yaktığı ağıtların Fado’nun kökenini oluşturduğu yönündeki anlatılarla da uyuşuyor. Lizbon’da doğup Porto ve Coimbra bölgelerinde de kendine has yorumlarla çeşitlenen Fado’da asıl enstrüman 12 telli Portekiz gitarı. Daha sonraki tarihlerde başta klasik gitar olmak üzere farklı yaylıların da eklendiği daha geniş katılımlı icralarla da karşılaşılıyor ancak işin özünde bir yerel gitar ve ağıt olması, bu müziğin özgün yanı.

Amalia Rodrigues-pinterest
Fado aslında kadın hikâyeleri anlattığı için türün kadın vokallerle özdeşleşmesi ve uyumu, bu türü önemli kılan diğer özellikler. Fado’yu icra edip yeni yorumlar katarak öne çıkmış ve bu türün bugünlere ulaşmasını sağlamış çok önemli isimler var. Bunların başında hiç şüphesiz Amalia Rodrigues geliyor. Amalia Rodrigues tüm dünyayı gezip Fado dinletileri yaparak, türün ve kültürün dünya çapında tanınmasını sağlamış en önemli isim olarak görülüyor. Yeni Amalia olarak adlandırılan bir diğer önemli isim de Mariza. Dünya olarak Amalia’yı 1999 yılında kaybetmişiz ancak hâlâ kıymetini bilebileceğimiz bir Mariza var. Çağdaş Fado’nun en önemli temsilcilerinden olan Mozambik doğumlu sanatçı yakın tarihte Türkiye’de de sahne almış. Bu bilgiyi yeni öğrenenler olarak hep birlikte ağlayarak, diğer ünlü Fado icracılarını da hatırlayalım.

Mariza-observador
Benim Fado’yu tanımamı sağlayan, Madredeus grubunun eski solisti Teresa Salgueiro’ydu. Fado dinlemek istediğimde hep aklıma ilk gelen isim olan Salgueiro, bugün kariyerine solo olarak devam ediyor ve Fado’yu o kendine has yorumuyla yeni nesillere duyurmaya devam ediyor. Fado deyince akla gelen diğer önemli isimler Dulce Pontes, Ana Moura, Raquel Tavares ve türün erkek vokalleri olarak öne çıkan Carlos do Carmo ve Camane oluyor. Klasik yorumlara bağlı kalan isimlerin daha dinlenesi olduğunu çok da objektif olamadan belirtmeliyim. Çünkü klasik sesleri koruyan parçalarda kendinizi bir anda Lizbon sahillerinde denizi seyrederken bulmak daha mümkün oluyor.
©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
Yukarı Kaydır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?