İzlemeniz Gereken Deneme Film Önerileri
XIBT Contemporary Art Magazine
KÜLTÜR/SANAT

İzlemeniz Gereken Deneme Film Önerileri

Gerçek ile hayali, zaman ile hafızayı, yazı ile imgeyi biraraya getiren deneme filmleri betimlemek, türün kendisi gibi pek de kolay değil. Aşağıdaki bazı deneme film önerileri türü daha yakından tanımanıza yardımcı olabilir. Belgesel ile deneysel filmleri birleştiren ve her ikisinden de bağımsız anlatılar sunan filmleri gelin yakından inceleyelim.

Editör :Miray Gülsoy
Yayın Tarihi :15 May 2022
Süre :1.5 Bardak

Güneşsiz (Sans Soleil)
Yönetmen: Chris Marker 

“Deneme film nedir?” sorusuna örnek nitelikte bir film olan Güneşsiz’i bir başyapıt olarak nitelendirmek dahi mümkün. Bu filmde Chris Marker, belgesel ve deneysel filmi incelikle iç içe geçiriyor. Marker’ın sunduğu anlatı; geçmiş, şimdi ve geleceği harmanlayarak yaşamı olduğu gibi aktarıyor. Film boyunca Japonya, İzlanda, San Francisco gibi dünyanın çeşitli yerleriden çekilmiş görüntüleri, görmediğimiz bir kadının okuduğu mektuplar eşliğinde izliyoruz. Bir gezginin yolculuğunu, zaman ve hafıza ile ilişkili düşünceleri üzerinden izliyoruz. 1983 yılında çekilmesine rağmen filmin oldukça zamansız olduğunu söylemek mümkün. Özellikle zaman, hafıza ve yaşam üzerine düşünmek istiyorsanız, aradığınız film Güneşsiz olabilir. Filmin trailerını buradan izleyebilirsiniz. 
Yönetmenin diğer filmleri: La Jetee, Çok Yaşa Balina, Sibirya'dan Mektup, A Grin Without a Cat, Le Joli Mai, Heykeller de Ölür, Far From Vietnam

Berlin Üzerindeki Gökyüzü (Der Himmel über Berlin)
Yönetmen: Wim Wenders

Film boyunca insanlar arasında dolanan iki meleğin gözlerinden insanların yaşamını izliyoruz. Yaşamın, insan olmanın türlü zorluklarını ve tatlarını aynı anda ele alan film, yaşayan ya da yaşarken ölen insanlar olmak üzerine düşünmemize imkan sağlıyor. Melekler dünya içerisinde istedikleri gibi hareket edebiliyor fakat zamanla insan deneyimlerini de tatmak istiyorlar. Meleklerden biri insan olduğunda tıpkı bir çocuk gibi yaşamı keşfetmeye başlıyor. Film boyunca arkada Çocuk Çocukken (Als kind war kind) şiiri okunuyor. Wenders; dünyada çocuk gibi özgürce yaşayamak ve hem dünyayı hem de insan olmayı keşfetmeye çalışmak ile dünyada yalnızca nefes alan köleler olmak arasındaki ikiliği incelikle işliyor. Yaşam korkusu, yaşam bize ne borçlu?, yaşamaya değer mi? gibi konular üzerine kafa yoruyorsanız bu filmi bir hayli sevebilirsiniz. Filmin trailerını buradan izleyebilirsiniz.
Yönetmenin diğer filmleri: Paris, Texas, Toprağın Tuzu, Alice Şehirlerde, Buena Vista Social Club, Zamanın Akışında, Tokyo-Ga

Agnès'in Plajları (Les Plages D'agnès)
Yönetmen: Agnès Varda 

Bu filmde Varda’nın kendi yaşamını; kendinden ve filmlerinden kesitlerle ele alışına tanıklık ediyoruz. Yaşamını ve yaşlanmayı neredeyse kutlar nitelikte çektiği bu film, biçimi gereğiyle de izleyicisine bir hayli farklı bir deneyim sunuyor. Film boyunca Varda sevdiği plajlarda dolanarak kariyerine doğru bir yolculuğa çıkıyor. Eski filmlerinden sahneler, yeniden canlandırmalar, bu filmlerle ilişkili hikayeler ve bunlarla kurduğu ilişkilere yer vererek, onu bugün bildiğimiz anlamıyla Agnes Varda yapan unsurları film boyunca keşfetmeye çalışıyor. Varda’nın bir tür otoportresi sayılabilecek bu filmi izlemeden önce diğer filmlerini izlemek çok daha doyum verici olacaktır. Filmin trailerını buradan izleyebilirsiniz. 
Yönetmenin diğer filmleri: Oradan Oraya Agnes Varda, Agnes, Varda'yı Anlatıyor, Sahilde, Mutluluk, Paralel Yaşamlar

Whitechapel Gallery
Parallel I-IV
Yönetmen: Harun Farocki

Deneme film türünün önde gelen isimlerinden Harun Farocki’nin neredeyse her filmi deneme film türüne örnek nitelikte gösterilebilir. Fakat özellikle bu film, oldukça farklı bir seyir zevki sunabilir. Farcoki’nin 2014 yılında çektiği yalnızca 43 dakikalık Parallel I-IV, gerçekliği sanal dünyalarda arıyor ya da bir başka deyişle sanal dünyalardaki gerçekliğin peşine düşüyor. Oyunların ve bilgisayar ekranının ardındaki dünyaların nasıl ve neye göre oluşturulduğunu inceleyen Farocki bizleri, yaşam biçimlerimiz ve gerçeklik algımız ile ilgili türlü düşünceye sevk ediyor. Hem oyun felsefesi hem de insan varoluşu üzerine düşünmek için bir hayli keyifli bir film olabilir. 
Yönetmenin diğer filmleri: Bir Devrimin Videogramı, Dünyadan Görüntüler ve Savaş Kitabeleri, Workers Leavıng The Factory, Prison Images, In Comparison
Yukarı Kaydır