İnternette Doğru Bilgiye Ulaşmak İçin Ne Yapabiliriz?
Pexels
ZOOM

İnternette Doğru Bilgiye Ulaşmak İçin Ne Yapabiliriz?

İnternette karşılaştığımız onca bilginin arasında neyin doğru neyin yanlış olduğunu anlamak iyice zorlaştı. Özellikle sosyal medyada yapılan ve hızla yayılan paylaşımlar, internette bilgi kirliliğinin artmasında çok etkili oldu. Peki, bilgiye ulaşmanın bir hayli kolay ve doğruları yanlışlardan ayırt etmenin de bir o kadar önemli olduğu çağımızda, doğru bilgiye ulaşmak için neler yapabiliriz? İnternette yanlış bilgiler sağanağına tutulmaktan kendimizi nasıl koruyabiliriz?

Yayın Tarihi :22 Ara 2021
Süre :2 Bardak

Pexels
Sorgulamaktan Hiçbir Zaman Vazgeçmemek

En güvendiğimiz kaynakta bile yanlış bir bilgiyle karşılaşabiliriz. Sosyal medyada en sevdiğimiz arkadaşımız, hayranı olduğumuz ünlü, itibarlı bir profesör dahil herkes, inanması güç olsa da bazen yanıltıcı paylaşımlar yapabilir. Aynı zamanda çoğunluğun bir habere inanması ve buna sosyal medyada destek vermesi, o bilginin yüzde yüz doğru olduğunu göstermiyor. Bunu hepimiz biliyoruz ama nedense herkes aynı şeyin doğru olduğunu söyleyince biz de o şeyin doğru olduğuna çok daha çabuk ikna oluyoruz. O yüzden karşılaştığımız bilgilerin doğru olmama ihtimalini her zaman göz önünde bulundurmamız gerekiyor. Okuduklarımıza hemen inanıp o bilgiyi paylaşmadan önce yazılanları hem kendi mantık süzgecimizden geçirmek hem de paylaşılanların doğruluğunu araştırmak büyük önem taşıyor.

Pexels
Resimlerin Kaynağını Araştırmak

Okuduğumuz bir haberin yanında konuyla ilgili bir resim görünce, anlatılanlara daha çok inanma eğiliminde oluyoruz. Olayın resimlerini görünce belki gerçekliğini sorgulamak aklımıza bile gelmiyor. Oysa bu resimler, başka bir yerde yaşanmış bir olaya ait veya deforme edilmiş, montajlanmış olabilir. Bildiğiniz gibi, artık dijital yollarla istediğiniz görüntüyü ve videoyu elde etmek o kadar kolay ki! Bu sebeple haberde gördüğünüz fotoğrafların gerçekten anlatılanlarla ilgili olup olmadığını kontrol etmek için Google’da görsel arama yapabilirsiniz. Şüphelendiğiniz olayla ilişkilendirilen fotoğrafı bu şekilde aradığınızda, o fotoğrafın başka bir sitede kullanılıp kullanılmadığını ve kullanıldıysa ne amaçla o sitelerde yer aldığını görebilirsiniz.

Pexels
Duygusal İfadelere Temkinli Yaklaşmak

“Duyunca Şok Olacaksınız!”, “Sonunda Bu da Oldu!” ve “Rezillik Değil de Nedir?” gibi, kişide tıklama isteği uyandıran başlık ve ifadelere artık fazlasıyla alışkın olsak da zaman zaman bizler de bu tuzağa düşebiliyoruz. Bu kışkırtıcı cümleler, “Acaba?” diye düşündürtüyor ve “Belki bu sefer önemli bir şeydir” deyip tıklıyoruz. Özellikle doğal afet ve terör gibi olayların yaşandığı kriz dönemlerinde duygularımıza oynayan, çoğunlukla da korku ve endişe hislerini tetikleyen paylaşımlara çok sık rastlıyoruz. Kaos ortamında anında haber almak istediğimiz için de bu tür bilgilere daha kolay inanıyoruz. Örneğin, Ege’de çıkan yangınlar sırasında yaşandığı iddia edilen hikayelerden bazıları gerçek değildi, ama yaşananlar bizi öyle etkilemişti ki birçok insan, bu paylaşımlarla aslında sadece duygularımızdan faydalanıldığını fark edememişti bile. Oysa duyguların ön planda olduğu her paylaşıma büyük bir şüpheyle yaklaşmak, konuyu ince eleyip sık dokuyarak araştırmak gerekiyor.

Pexels
Kaynağı Kontrol Etmek

Kullandığınız site ne kadar güvenilir? Sitede yayımlanan reklamlar gerçek mi? Okuduklarınızı kim yazmış, yazan kişi uzman olduğunu iddia ettiği konularda gerçekten bilgili mi? Yazılanlar ne zaman yazılmış, hala geçerliliğini koruyor mu? Yazıda noktalama işaretleri ve dil doğru bir şekilde kullanılmış mı? Bu gibi noktalara dikkat ederek bilgi edindiğimiz kaynaklara ne oranda güvenebileceğimizi anlayabiliriz. Güvensiz bir kaynak, yukarıda bahsettiğimiz herhangi bir konuda mutlaka hata verecektir. Bu ve benzeri konularda herhangi bir tereddüt yaşıyorsak, yararlandığımız kaynaklarda değişikliğe gitmek çok iyi olacaktır.

twitter.com, @satrayni
Parodi Hesaplara Dikkat Etmek

Eğlence amaçlı açılmış hesapların yazdıklarının kimi zaman ciddiye alındığını görüyoruz. Örneğin, bir ünlü adına açılmış parodi Twitter hesabının yazdıkları gerçek sanılabiliyor veya mizah için yapılan paylaşımlar, haber sitelerinde doğruymuş gibi yayımlanabiliyor. Buna biraz dikkatsizlik biraz da ironiyi anlayamama durumu sebep oluyor olabilir. Tabii, bunun yanında amacı eğlenmek değil, yalan haber yaymak olan birçok trol hesap da mevcut. Bazıları insanları kendine çekmekte o kadar iyi ki hatalı bilgi yaydıklarının fark edilmesi gereğinden uzun zaman alıyor. Bu nedenle sosyal medyada ve çeşitli sitelerde gördüklerimize görür görmez inanmamak; doğrulanmış hesapları ve sahte ya da mizahi içerikleri gerçek habermiş gibi göstermeyen siteleri takip etmek bizi bilgi kirliliğinden kayda değer ölçüde koruyor.
Tüm bu yolları uygulamanın yanı sıra, internette karşımıza çıkan hatalı bilgilere karşı daha dikkatli olmak için doğrulama alanında çalışan Doğruluk Payı, Teyit ve Malumatfuruş gibi mecralardan da yararlanabiliriz. Elbette bu platformları kullanırken de eleştirel yanımızı bir tarafa bırakmamakta yarar var.

Yukarı Kaydır