pinterest
ZOOM

İnsan ve Hayvan Ortaklığı: Acı Çekmek

04 Ağu 2023

Kadim metinlerdeki insan ve hayvan yoldaşlığının sembolik anlatımları bir yana bırakılırsa; 19.yüzyıla değin hayvana ve hayvan haklarına dair teferruatlı bir malumatın ortaya çıkmadığı gözükmekte. Peki, Biz insanlar hayvanlara nazaran acıya daha mı bilinçliyiz? İnsan ve hayvan bilincinin kıyaslanacağı yazımızda; acı çekmenin insanda, hayvanda neye denk geldiği üzerinde duracak ve acı hallerin ''insanca'' ve ''hayvanca'' ne demek olduğuna eğileceğiz. Yazımız başlıyor, buyurun sevgili okur.

2 Bardak
İnsanlık, dünyaya geldiği günden bu yana, ''kıyas'' kelimesinin tüm hücrelerine doluşur. Kendini kendi gibi olmayan tüm canlılardan ve varlıklardan üstün görme gibi bir kibre kapılan türümüz, tür içi ayrışmaların da hakkını sonuna dek verir. Kimi kutsal metinler; hayvanların ve doğanın insanın hizmetine sunulmak için yaratıldığını belirtmesi de ''kıyas''ın ve ''ayrışma''nın ateşini harlamaktadır.

pinterest
Farklı olan her şeye duyduğu yabancılık nedeniyle zırha bürünen türümüz, benlik kisvesi altında hemen her canlıya oldukça mesafeyle yaklaşır. Bittabi eski zamanlardaki doğal ortamı göz önünde bulundurduğumuzda, ihtiyatlı davranmanın gerekliliği akıl edilebilir; fakat zamanla doğaya ve doğanın öznelerine üstün çıkan türümüz, eline geçirdiği tahakküm kalkanıyla olağanca şiddetiyle ayrışmaya ve ayrıştırmaya devam eder.

Günümüz dünyasına geldiğimizde ise; eskiye nazaran hayvan ve çevre haklarında bir ilerleme kaydedildiği açık; fakat bunun alt üst olan doğal dengeyi tekrar rayına sokacak kadar yeterli olduğunu söylemek güç. Acaba bu dengesizliğin temelinde ne yatıyor? İnsanın hayatı hayvan yaşamından her daim daha mı değerlidir? Gelin, hep birlikte bu sorulara cevaplar arayalım:

pinterest
İnsanın bilişsel kapasitesinin diğer canlılara daha üstün geldiği kabul edilir. Dil öğrenme becerisi, sosyal yaşam, alet yapabilme ve öz farkındalık gibi unsurlar insanın ''eşref-i mahlukat'' olarak anılmasına sebebiyet verir: Yaşayanların en şereflisi... İnsanın çektiği acının diğer türlere göre daha önemli olduğunun arkasında yatan genel kanı buna tekabül eder sevgili okur. 
Öte yandan biz ''acı yarıştıraduralım'', hayvanın öz farkındalığı ve bilişsel kapasitesinin daha kısıtlı olduğunun lanse edilmesi, onların hayat değerlerini insan gözünde alaşağı eder. Gerçekten sanıldığı gibi bizler daha mı bilinçli varlıklarız? Evet, dil öğrenme becerisinden tutalım da kompleks bir medeniyet inşa etme kapasitemiz oldukça gelişkin; fakat bu, ''hayvanların acı çekmesi gerekir'' manasına gelmemeli. 

pinterest
Fillerin akraba kaybı karşısında ölüm ritüelleri olduğuna, kargaların eğlenmek için kaydıraklara tünediğine rast gelmişken; hala bu ''acımasız'' tutumu sergilemek, kötülüğün patikasında depara kalkmaktan başka bir şey değil. Bunun yanında primatların insan gibi geniş bir sosyal ağ oluşturabildiği, kapuçin maymunlarının alet kullandığı gözlemlenmekte. 

İnsan olmayan hayvan türlerinin acısının küçümsenmesinde yatan ''daha az bilinçli olma'' durumu, bilimsel olarak kanıtlanmış değil. Öyle ki; insanın bir zihne sahip olduğunun da kesin bir kanıtı yok. Kanıtlanan ve gösterilen şey; olsa olsa beyin tomografisi sırasındaki nöral faaliyetler sevgili okur. Türcülüğün arşa değdiği dünyamızda, insan olmayan hayvan türlerinin çektiği acıyı azaltmak ve onlara ''iyi'' ölüm sunmak da bir seçenek değil. 

pinterest
Tüketim alışkanlıklarının hayvansal gıdalar üzerinden dönmesi sebebiyle; meseleyi telafi etmeye çalışan türümüz, hayvan öldürmenin değil; hayvanı acıyla öldürmenin etik dışı olduğunu söylese de bunun bir mazeret olmadığı açık. Acı anında stresi seviyesi yükselen, göz bebekleri büyüyen ve psikosomatik etkilerle zihinsel ve fiziksel deformasyona uğrayan insan olmayan hayvanların insana benzer ''acı çekme hali''nin olduğu ortada. 

Hem dil kullanma becerisi, sosyalleşme, alet kullanabilme ve öz farkındalık gibi insan ayırt eden unsurların insan türünün her bireyinde olduğu ise oldukça şüpheli..İnsan olan hayvan ve insan olmayan hayvanın acı ortaklığını algılamak ve türcülüğün evrensel ahlaka mugayir olduğunu bilmek, medenileşme yolunda önümüzü ayan edecektir.

pinterest
Daha adil ve daha az acılı bir yaşam için; hayvanları sayıp değer göstermek insanlık idealinin de başat unsurları arasında gelmelidir. Hem bir medeniyetin ne kadar gelişkin olduğunu anlamak istersek; oradaki insanların hayvanlara bakış açısını incelemek oldukça yeterlidir. Görüşmek dileğiyle, hoşça kalın sevgili okur.

©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
Yukarı Kaydır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?