Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
Gözlem Basit Bir İş mi?
unsplash
BİLİM

Gözlem Basit Bir İş mi?

Çevrenizde olup bitenlere karşı farkındalığınız yüksek midir? Gündelik hayatınızda şahit olduğunuz bazı durumlar düzenli şekilde tekrar ediyor ve bu düzenlilik ilginiz çekiyor mu? Kimsenin görmediği detayları fark eden bir yapınız mı var? Gördüğünüz detayları daha iyi anlamak için tanımadığınız insanlarla diyalog kurmaya çabalıyor musunuz? Bu sorulardan birine bile evet diyorsanız siz de gözlem yeteneğine sahip olabilirsiniz. Ancak gözlem yapabiliyor olmak bir konuda yeterli bilgiye sahip olmak için yeterli mi? Dikkatimizi çeken durumlarla ilgili daha detaylı ve sağlıklı bilgi üretebilmek ya da doğru tavır alabilmek için gözlemlerimizi nasıl yapmamız gerektiğine birlikte bakalım.

Editör :Cihad Özsöz
Yayın Tarihi :10 Eyl 2022
Süre :1.5 Bardak

unsplash
Hangi disiplinde olursa olsun çoğu bilim insanı için çalışmalarında gözlem önemlidir. Topluma ve kültüre dair, bireylerle ilgili durumlarda, doğal yaşamda ya da laboratuvar ortamında çeşitli konulardaki gözlemler bilimsel çalışmaların temelini oluşturur. Bazı gözlemler devam eden bir araştırmanın daha iyi olması için yapılırken bazıları da yepyeni bir araştırmaya yol açan yeni gözlemler olarak karşımıza çıkar. Gündelik hayatta da gözlem yeteneğiyle veya farkındalığıyla övünen insanlar çoktur ancak gözlem sanıldığı kadar basit bir teknik değil. Bu metinde hem çok gündelik hem de çok hassas olan bu konuya değinmeye çalışacağım. Bunu yaparken kendi ilgi alanım olan disiplinler üzerinden örneklendirerek ilerleyeceğim.

unsplash
Özellikle toplumsal bilimlerde gözlem konusu bilimsel araştırmalara veri sağlayan önemli bir teknik olarak karşımıza çıkar. Çok genel haliyle ikiye ayırarak katılımlı ve katılımsız gözlem yoluyla merak ettiğimiz konularda ön bilgi edinme imkânına sahip olabiliyoruz. Hayatın doğal akışı içinde dikkatimizi çeken durumları, insanlara kim olduğumuzla ilgili herhangi bir bilgi vermeksizin takip edip, dışarıdan bir izleyici olarak zihnimize ya da bir not defterine not etmeye katılımsız gözlem diyoruz. Katılımlı gözlemde ise aralarına karıştığımız insanlar neden orada olduğumuzu biliyorlar ve örneğin özel kültürel bir ritüelin nasıl gerçekleştirildiğiyle ilgili ya da yerel bir kültürün gündelik detaylarıyla ilgili gözlem yapma ve bilgi toplama imkânına erişebiliyoruz. Bunlar işin teknik kısımları.

unsplash
Peki gözlem yapmak sadece bir yerde vakit geçirip olanlara şahit olmaktan ibaret midir? Daha genel bir şekilde soracak olursak, herkes gözlemci midir? Bu oldukça hassas bir şekilde cevaplanması gereken bir soru. Çünkü hem bilimsel faaliyette bulunduğunu söyleyip bunu iyi yapamayan, hem de herhangi bir bilimsel kaygısı olmasa da iyi gözlemler yapan insanları iyi ayırt etmek gerekiyor. Düzenli şekilde etrafı izlemek ve dinlemek başlı başına iyi bir gözlemi beraberinde getirmez. Hangi sebeple olursa olsun dikkatinizi çeken durumlarla ilgili önceden oluşmuş bir ilgi ve merak olması gerekiyor. Çok derin bir bilgi birikiminiz olmasa da örneğin bir ortamda dikkatinizi çeken cinsiyetçi tavırlar sizin bu konuda daha önceden gelen bir hassasiyetiniz olduğunu gösteriyor. Gözlemin bir diğer önemli unsuru da doğal akış içerisinde gerçekleşmesi. İster sıfırdan bir konuya dalıyor olun, ister zaten ilginizi çeken bir konu olsun gözlem yaparken “Gideyim şuralarda vakit geçireyim de belki ilginç bir şey görürüm” diye bir kumar oynamazsınız. Zaten bu konuda bir farkındalığınız vardır ve ilgi ve merakınızla bazen bilinçli şekilde bazen de tesadüf eseri bir şeylere şahit olur ve not edersiniz. Bu da sizin ilgili konuda merak ettiklerinizi daha derinleştirmenizi sağlayan bir aşamaya geçmenizi sağlar. İnsanlara sorular sorar, ilişkilerini daha yakından gözlemler ve bilgilerinizi derinleştirme yoluna gidersiniz.

unsplash
Yani aslında hepimizin yapabileceği bir şey gibi görünse de gözlem konusu organize edilmesi gereken, doğru bir yöntem ve uygulamayla aslında bilimsel bir faaliyet olarak doğru icra edilmesi gereken bir teknik. Yine de bu, gözlem yeteneği kuvvetli olan ama bilim insanı olmayan kişilerin gözlem yapmaması gerektiği anlamına gelmiyor tabii. Önemli olan detay gözlemlerin size ne kattığı konusu. İyi gözlemler sizi çok iyi bir şair, öykücü, romancı ya da gazeteci de yapabilir. Yeter ki neye nasıl bakacağınızı iyi bilin.

Yukarı Kaydır