Gizemli Kütüphane: Vatikan'ın Gizli Arşivi
SCOPE

Gizemli Kütüphane: Vatikan'ın Gizli Arşivi

Vatikan’ın tüm dünyayı yerinden sarsacak gizli belgelere sahip olduğu iddiası neredeyse hepimizi heyecanlandırıyor. Halktan saklı tutulduğu düşünülen bu belgelere erişim oldukça zor olması bu heyecanı artırırken, arşiv erişimine çoğu zaman izin verilmiyor. Bugün her ne kadar “gizli” kelimesi “özel” anlamıyla kullanılsa da, kimi araştırmacılar erişim imkanı buldukları metinlerin çok daha fazlasının saklandığına inanıyor. Vatikan Gizli Arşivleri raflarının yaklaşık olarak 85 kilometre belge içerdiği düşünülürse, burada küçük bir dünyanın saklı olması işten bile değil. Gelin Vatikan raflarında beraber dolaşalım.

Yayın Tarihi :16 May 2022
Süre :2.5 Bardak

Söz konusu dini otoriteler olduğunda, saklanıp gizlenen şeylerin teorileri de artıyor. Vatikan mahzenlerinde dünya dışı varlıkların ve iblislerin tutulduğu iddiası düşünüldüğünde, söz konusu sürecin ne denli merak uyandırıcı olduğunu anlayabiliriz. Vatikan Gizli Arşivleri de bu merakın tam merkezinde yer alıyor. Dünyaya dair yüzyılları aşan çeşit çeşit bilgi, arşiv raflarında kol gezerken, pek çok kitaba ve filme konu olmayı başarıyor. Kütüphanelerin zaten büyüleyici olduğunu düşünürsek, Vatikan arşivlerinin ne denli heyecan verici olduğu, anlamlı bir şekilde kanıtlanıyor.

Vatikan’ın kale benzeri bir bölümünde gerçekten de dış tehditlerden korunan bir ülke gibi saklanan belgeler 35 bin cilt kataloğuyla nerdeyse 12 asıra hükmediyor. Tarihi efsanelerin başını çeken pek çok belgenin bulunduğu bu raflar, açıkçası kendisi bir efsane olup çıkıyor. Hiçbir belgenin dışarı çıkarılamadığı bu “gizli kütüphane”, ziyaretçilerine yalnızca metinlerin bulunduğu odada hizmet veriyor. Bütün hali bir kenara, bir kısmını yayınlamanın dahi suç olduğu bu belgeler, her ne kadar belli dönemlerde halka açılsa da, bilumum kriteri sağlayanlar erişebiliyor. Bir diğer deyişle, Vatikan’ın önünden geçerken, “Ben bir belge inceleyeceğim” diyerek arşive giremiyorsunuz. Giren ve çıkan kişilerin oldukça titiz bir kaydı tutuluyor. Girerken imza atmak şart, kameralar desen her yerde. Bilimsel araştırmalar peşindeki yüksek öğrenim kurumlarında görevli ve yeterli bilgiye sahip nitelikli akademisyenler, yalnızca giriş kartı alarak araştırma yapabiliyor. Tahmin edeceğiniz üzere bu kişilerden istenen bilgiler telefon ve adresle sınırlı değil, oldukça detaylı bir form bulunuyor.  

Öte yandan, Vatikan'ın Gizli Arşivleri aslında “gizli” değil. Nasıl yani dediğinizi duyar gibiyiz. "Gizli" kelimesi, Latince "secretum" veya "özel" kelimesinin yanlış anlaşılmasından geliyor. Arşivler, Papa ile ilgili yazışmalar ve diğer bilgilerle birlikte Vatikan'ın resmi evraklarını barındıracak şekilde tasarlanıyor ve hayatına bu şekilde devam ediyor; ancak söz konusu kelime ve sıkı önlemler sebebiyle tuhaf spekülasyonlar doğuracak şekilde çok sayıda komplo teorisi olduğunu söylemek mümkün. Bu teorilerin arkasında 1881 yılına kadar Hristiyan bilginlerinin dahi arşive erişememesi de yer alıyor. Katolik Kilisesi’nin en etkileyici hazineleri olarak adlandırılan belgelerin yaklaşık 8. yüzyıldan beri burada saklandığı düşünülürse, gizem bir tık daha artıyor. Metinlerin yalnızca kilisenin hikayesini değil, dünyanın geri kalanını da anlattığı söyleniyor. 

Arşiv, papalık fetvalarından Abraham Lincoln gibi ünlü isimlerin, dönemin papasına gönderdiği mektuplara uzanan, daha önce halktan saklı tutulmuş metinlerden oluşuyor. Yaklaşık 20 yıl boyunca kale kale gezdirilerek esir tutulan İskoç Kraliçesi Mary’nin mektubu da buna dahil. İdam edilmesiyle karşı karşıya kaldığında, Papa Sixtus V'e hayatı için yalvaran ve sonunda onu öldürecek olan “sapkınları” sert bir şekilde eleştiren umutsuz bir mektuptan bahsediyoruz. Oldukça merak uyandırıcı değil mi? Bir başka paha biçilemez belge ise, 95 Tezi’ni yazarak dünya tarihine geçen Alman Martin Luther’e ait. Bu metin, Protestanlığı ateşleyen Luther'in Katolik Kilisesi tarafından aforoz edilmesini belgeliyor. Oldukça merak uyandırıcı bir diğer belge ise, tanınmış Hristiyan askeri tarikatlarından biri olan Tapınak Şövalyeleri’nin duruşma tutanaklarını içeriyor. Chinon Parşömeni olarak da bilinen ve neredeyse yemek masası büyüklüğünde olan bu gizli belge, Roma Katolik askerinin Haçlı Seferleri sırasındaki küfürlü davranışları ve sapkınlıkları sebebiyle yargılandığı davaları anlatıyor. Yüzyıllar boyunca kayıp olduğu düşünülen ve 2001 yılında Vatikan arşivlerinden çıkıyor. Şimdilerde ise araştırmacıların erişimine açık. Arşivin en dikkat çeken belgesi ise Kilise içinde devam eden cinsel istismar skandallarını ortaya çıkarıyor. Yıllardır tartışma konusu olan bu durum, farklı piskoposluk bölgelerinde bulunan gizli arşivler sayesinde Kilise'nin istismara katılımını doğrulamaya yardımcı oluyor. 

Son olarak, arşivlerdeki belgelerin ancak en az 75 yaşını geçtiklerinde yayınlandıklarını belirtelim. Bir belgenin halk ile paylaşılması için, arşive eklendikten sonra bu süre zarfının geçmesi gerekiyor. Ek olarak Vatikan arşivlerinin sahibi Kilise değil, bizzat Papa’nın kendisi. Öte yandan, 2012 yılında Vatikan, arşivlerin 400. yılını kutlamak için arşivde bulunan 100 eserin ilk defa Roma’daki Capitolini Müzeleri’nde sergilenmesine izin veriyor. Sergide; Galileo’nun yargılanması ile ilgili yazışmalardan tutun, Michelangelo’nun Papa II. Julius’u üç aydır maaşlarını alamayan muhafızlar konusunda uyardığı mektuba kadar pek çok belgeyi bulabilirsiniz.

Kaynaklar



Yukarı Kaydır