Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
thetimes.co.uk
KÜLTÜR/SANAT

Elgin Mermerleri ve Yunanistan'a İadesi ile İlgili Tartışmalar

29 Mar 2023

Meşhur insan hakları avukatı Geoffrey Robertson tarafından “dünyanın en büyük çalıntı mal alıcısı” olmakla suçlanan British Museum’ın, Britanya İmparatorluğu’nun sömürgeleri ve diğer ülkelerden kaçırdığı eserleri sergilediği biliniyor. 8 milyondan fazla eserin bulunduğu müzedeki birçok parça, "askeri faaliyet" ve yağmalama sonucunda elde edilmiş. Mısır, Hindistan, Nijerya, Gana, Çin ve Avustralya gibi pek çok farklı ülkeye ait eserin geri gönderilmesi gerektiği bir süredir gündemde ve tartışmalar devam ediyor. İadesi istenen çalıntı eserlerden biri de Elgin Mermerleri. Gelin hem Elgin Mermerleri’nden hem de Yunanistan’a iadesi ile ilgili tartışmalardan kısaca bahsedelim.

Aslen “Parthenon Mermerleri” olarak adlandırılan Elgin Mermerleri, Antik Yunan dönemine ait heykel ve mimari detayları içeren bir koleksiyon. Koleksiyondaki eserler, 1799 ile 1803 arasında Osmanlı İmparatorluğu’nda Britanya büyükelçisi olarak görev yapan 7. Elgin Lordu Thomas Bruce tarafından Britanya’ya taşınmış. Eserler Atina’daki Parthenon tapınağı ile diğer antik binalardan toplanmış. Parça parça götürülen eserlerin son sevkiyatı 1812’de yapılmış. 1816’da ise kraliyet yönetimi koleksiyonun tamamını Bruce’den satın almış.

Graham Barclay, BWP Media/Getty Images - inews.co.uk
Bu taşıma sonrasında Elgin Mermerleri şeklinde anılmaya başlayan koleksiyondaki parçalar, MÖ 447 ila MÖ 432 yılları arasında yapılmış. Bu parçalar arasında bilgelik, savaş ve sanat tanrıçası Athena’nın doğum gününün kutlandığı Panathenaia şenliklerindeki geçit törenini tasvir eden bir friz, Perinthoos'un düğünü esnasında Lapithler ve Kentaurlar (Sentorlar) arasında gerçekleşen savaşı gösteren bir dizi metop (yontulmuş kabartma paneller) ve Parthenon tapınağının alınlıklarında bulunan tanrı ve kahraman figürleri yer alıyor. Müzede bu koleksiyona ait toplam 15 metop, alınlıklara ait 17 figür ve 75 metre uzunluğunda bir friz bulunuyor.

Wikimedia Commons
Elgin Mermerleri, 1832’den beri British Museum’da sergileniyor. 1800’lerden itibaren pek çok kişi tarafından taşınması kınanan mermerler, uzun yıllardır İngiltere ve Yunanistan arasında bir tartışma konusu. Yunanistan pek çok kez iade talebinde bulundu ama her defasında bu isteği geri çevrildi.

Yunanistan, Ağustos 2019’da İngiltere'ye mermerler için açık müzakere çağrısında bulundu. İngiliz hükûmeti de kararın British Museum tarafından alınması gerektiğini, eserlerin müzenin “yasal mülkiyeti” olduğunu ifade etti. British Museum’ın yöneticisi Hartwig Fischer ise eserlerin iadesini reddetti.

GraphicaArtis / Getty Images - smithsonianmag.com
İlk resmi iade talebini 1983’te yapan Yunanistan, mermerlerin British Museum’ın mülkiyetinde bulunamayacağını çünkü eserlerin hırsızlık sonucunda ele geçirildiğini söylüyor. British Museum’a sorarsanız onlara göre Elgin Lordu, eserleri götürdüğü dönemde Osmanlı İmparatorluğu’ndaki görevlilerden bu iş için izin aldı. Parthenon’daki heykellerin yaklaşık yarısını götüren Lord; Akropolis’teki Erechtheion (Erehteyon), Athena Nike Tapınağı ve Propylon gibi yapılardan aldığı eserleri de izin alarak taşıdı. Koleksiyon taşındıktan sonra Yunan eserlerinin Londra’ya getirilmesi tepki uyandırdı ve Lord Byron da dahil olmak üzere pek çok kişi Elgin’in yaptığının vandallık ve sahtekarlıktan başka bir şey olamayacağını söyledi. 1816’da parlamentodan seçilen bir komite Elgin’in eylemlerini araştırdı ve eserleri getirmekte yasal bir sorun olmadığına karar verdi. Parlamentonun kararıyla da eserler British Museum koleksiyonuna dahil edildi.

Justin Norris, artforum.com
Yunanistan başbakanı Kiryakos Miçotakis'le British Museum'ın yöneticisi George Osborne ile Kasım 2021’den beri süregelen görüşmeler eserlerin geri alınabileceğine dair olumlu bir hava yaratmıştı. Parthenon Mermerleri’nin bir kısmı, başka antik eserler karşılığında ülkeye geri dönecekti. Ancak İngiltere başbakanı Rushi Sunak’ın Mart (2023) ayında yaptığı açıklama anlaşmanın suya düştüğünü ortaya çıkardı. Sunak, heykellerin yasalarla korunduğunu ve herhangi bir geri iade planları olmadığını ifade etti.

artnews.com
British Museum, eserlerin götürülmesinin “yasal” olduğunu ve bu taşıma sayesinde Parthenon Mermerleri’nin hasar olmadan özenle korunmasının sağlandığını savunmaya devam ediyor. Yunan yetkililer ile yapılan tartışmalar sonucu koleksiyonu Elgin Mermerleri yerine Parthenon Mermerleri şeklinde adlandırmaya başlayan müzenin bir gün iade konusunda olumlu bir ışık yakıp yakmayacağı merak konusu. Yunanistan ise on yıllardır olduğu gibi haklı ısrarını sürdürmekten yılmayacağa benziyor.


Kaynaklar:




©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
Yukarı Kaydır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?