Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
yapı kredi yayınları
KÜLTÜR/SANAT

Bir Sistem Eleştirisi: Italo Calvino Sandık Gözlemcisinin Uzun Günü

11 Kas 2022

Bir yazar her şeyden önce iyi bir okur ve iyi bir gözlemci olmalıdır. İçinde yaşadığı toplumun sözcüsüdür çünkü. Yazarın el attığı konular bireysellikten yola çıkarak toplumsal olmaya doğru gider. Yazar yazabildiği ölçüde bir borç bilir bu yetkinliğini. Sanatın sanat için olduğu yadsınamaz elbette ama söz konusu edebiyat olduğunda durum biraz farklılık gösterir. Hem sanat hem de gerçekçi metinlerin yazarı Italo Calvino, şüphesiz ki bu konuda en net örneklerden biridir. Gelin Calvino’nun gözünden bir insanın kendi içinde yaşadığı çelişkileri ve topluma karşı olan bakışını gözlemleyelim.

Wikimedia commons
Italo Calvino İtalyan Edebiyatının belki de en dikkat çekici isimlerinden biridir. Doğup büyüdüğü toprakları her yönüyle ele alabilen muazzam bir zihne sahiptir. Eserlerinde alegorik bağlamda birçok durumu ve kişiliği irdeler. Öyle bir sahne sunar ki anlatılanların çoğu zaman bir masal olduğuna inanır okuyucu. Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu, Kesişen Yazgılar Şatosu, Kozmokomik Öyküler ve Ağaca Tüneyen Baron gibi fantastik ögelerin harmanlandığı eserlerinde okuyucuya bambaşka bir dünya vaat eder. Italo Calvino’nun hayatı algılama biçimidir eserleri. Kimine göre büyülü bir gerçekçilik kimine göre de toplumsal bir eleştiridir. Calvino’nun diğer eserlerinden farklı olan Sandık Gözlemcisinin Uzun Günü daha gerçekçi bir tablo çizer. Anlatılanlar birçok okura tanıdık sahnelerdir. Ve bu sebeple de dikkat çekici kitaplarından biridir.

unsplash
Eser 1950’lerin İtalya’sında Cottolengo adında bir düşkünler yurdunda geçer. Eserin baş karakteri Amerigo Ormea, İtalya’da gerçekleşen seçim günü sandık görevlisi olarak çalışan Komünist Partili bir vatandaştır. Sandık görevlileri her ideolojiden ve her kesimden insanlardan oluşur. Görünürde her şey demokrasiye uygun bir şekilde işlemektedir. Fakat gerçekleri gözden kaçırmayan Amerigo, göz göre göre yapılan haksızlıkları, yozlaşmış düşünceleri ve güç uğruna insanlıktan çıkmış kişileri dehşete kapılarak gözlemler. Bir devletin yapılaşmasında rol oynayan şeyin güç isteğinden başka bir şey olmadığını uzun bir seçim günü saat be saat anlar. 

unsplash
Seçim günü görevlendirilen Amerigo Ormea ve ekibi Cottolengo Düşkünler Yurduna kayıtlı olan vatandaşların oylarını toplamaya giderler. Görünürde yasal olan bu durum aslında trajikomik bir eylemden başka bir şey değildir. Çünkü oy vermesi gereken isimler çoğunlukla zihinsel engellilerdir. Amerigo durumun ne kadar absürt olduğunu sandık başkanına ve ekiptekilere anlatmaya çalışır. Fakat ideolojik üstünlüğün söz konusu olduğu seçimde kimse görünenin yanlış olduğunu kabul etmez. Amerigo cehaletin içinde aklı başında olan tek kişidir. Ve sesini kimseye duyuramaz. Bir yandan kendi etik değerlerini de sorgular çünkü ses çıkarmadığı için yanlışın bir parçası olduğunu hisseder.

unsplash
Italo Calvino’nun kendi hayatından bir kesit olduğu düşünülen Sandık Gözlemcisinin Uzun Günü otobiyografik bir anlatı tadındadır. Calvino 1944 yılında Komünist Partiye üye olmuş ve eserinde anlattığı minvalde olaylarla karşılaşmıştır. “Anlattıklarım özünde gerçektir; ancak roman kahramanlarının tümü hayal ürünüdür. Özellikle onuncu bölümde gördüğünüz milletvekilini kimseyle özdeşleştirmemeye çalışmayın. Benim yarattığım alegorik bir roman kişisidir o. Bu bölüm dışında yazdıklarımı tümüyle kendi gözlemlerime dayandırmaya çalıştım; olgulardan çok düşünceleri temel bir anlatımda bu sizce önemliyse açıklamak isterim.” Eseri hakkında verdiği bir röportajda bunları söyler Calvino ve okuyucuya gerçeklik mi kurgu mu sorgulamasını bırakır.

Eser yayımlandığı dönemde oldukça tepki görür. Çünkü İtalya demokrasi adı altında teolojik bir yönetimle idare edilen ve faşizmin gölgesinden kurtulamayan bir ülkedir. Bir toplumun neden gelişemediğini ve demokrasinin neden ideolojiler nedeniyle baltalandığını anlatır. Birçoğumuza tanıdık gelen sahneler olacaktır eserde. Yer ve zaman farklılığının dışında değişmeyen bir düzene tanık olduğumuz Sandık Gözlemcisinin Uzun Günü, politikanın en çıplak haliyle karşımızdadır. Bilginin ışığı bizimle olsun.

©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
Yukarı Kaydır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?