pinterest
SCOPE

Aristo'da İnsan Kavramı Neye Denk Gelir

26 Tem 2023

Felsefe tarihinin gelmiş geçmiş en büyük filozofları arasında başı çeken Aristoteles diğer ismiyle Aristo; metafizik, etik, politika, ahlak, zooloji, dilbilim, estetik, biyoloji gibi birçok disiplin üzerine kafa yormuş ve bu disiplinler üzerine kalem oynatmıştır. Peki, Aristo'nun ''insan''dan anladığı neydi? İnsan olmak demek, ne demekti? ''Aristo'da İnsan Kavramı Neye Denk Gelir'' adlı yazımız, tüm bu sorulara cevaben hızla başlıyor, buyurun sevgili okur.

2 Bardak
Felsefe tarihinde hocası Platon'la adından sıkça söz ettiren Antik Yunan filozofu, Aristo; M.Ö. 385 yahut 384 yılında dönemin Makedon Krallığı'na bağlı bir şehri olan Stagaria'da doğar. Doğduğu kentin kesin, doğum tarihini ise ihtilaflı olduğu filozof, günümüzde hala felsefecilerin orijin kabul ettiği isimlerin başında gelir. 

pinterest
Aristo; çok çeşitli disiplinler çerçevesinde insana, doğaya, hayata ve hayatın anlamına yaklaşmış; Aydınlanma Devri başlayana dek hemen tüm filozofların ''ortak ata'' olarak kabul ettiği bir düşünür olarak ele alınmıştır. Aydınlanma Devri'nin felsefe disiplini üzerinde de yoğun etkisi hissedilmeye başlayınca fikirleri bir süre gölgede kalan Aristo, çağımızın modern ve postmodern görüşleri dairesinde yeniden revaçta olmaya başlamıştır.
Yaşam ve insan üzerine derin tefekküre sahip bu isim, hemen her disipline ilham kaynağı olan görüşlere sahip olmasının yanında öncelikle iyi bir okuyucu ardından da hocası Platon gibi iyi bir öğretmen olduğu metinlere nakledilmiştir. Peki, Aristo'nun ontolojik ve epistemolojik düşüncelerinin insana temas eden noktası, insanı nasıl bir varlık olarak değerlendirmesine kaynaklık etti? Gelin, hep beraber yakından bakalım sevgili okur.

pinterest
Aristo'ya göre; canlılar kendi aralarında hiyerarşik bir yapı oluşturur. Bitki, hayvan ve insan; her bir tür ''psyche'' yani ''ruh''a sahiptir. Bitkilerin üreme ve beslenme yetisine sahip ruhlarıyla doğada yer alırken hayvanlar bu yetilerin yanında yer değiştirme ve duyumlama yetilerini de bünyelerinde taşırlar. İnsan ise; bitkilere ve hayvanlara atfedilen ruhsal özelliklerin yanında akleden, akıl yürüten ve düşünebilen bir canlı olarak diğer tüm canlılardan ayrılır.

Aristo'ya göre; insan yalnızca ruhtan da oluşmaz; beden-ruh ikiliği gibi bir felsefi görüşe sahip olmayan filozofumuz, her ikisinin birlikteliği sonucu insanın ortaya çıktığını ifade eder: Beden ve form... İşte Aristo'nun form dediği ruha tekabül ederken bedenin varlığı, insanın özünü oluşturan kavramlardan bir tanesidir. 

pinterest
İnsanın pek tabii olarak yaşayan bir varlıktır. Sadece nefes alışverişi yapmanın, beslenmenin, üremenin insan olmaya yetmediğini dile getiren filozof; iyi yaşamın insanın ana ereği olduğunu belirtir. İyi yaşama; akıl yürüterek ve düşünerek varılacağını ifade eden Aristo, iyi yaşamla insanın mutluluğu elde etmeye çalıştığını açıkça dile getirir.
Aristo, hazzın insanın deneyim alanında bir yeri olduğunu; fakat duyusal hazların hayvanların da deneyimlediği, insanın ise; daha yüce bir hazza varması gerektiğini belirtir. Aristo'nun iyi yaşamdan ve mutluluktan neyi kastettiğini biraz daha açalım sevgili okur: İyi bir yaşamın erdemler vasıtasıyla yaşanacağı iddiasındaki büyük filozof, mutluluğun entelektüel bir hazla geleceğini belirtmektedir 

pinterest
Düşünen ve akleden bir varlık olarak bizler; cömertlik, doğruluk, hoşgörü gibi kavramların ışığıyla iyi bir yaşama varabilir; entelektüel yapımızın bize sağladığı imkanla da mutluluğa varabiliriz. Aristo'ya göre; insan politik bir hayvandır da. Toplulukla yaşayıp iş bölümü yaparak erdemli olana gideceğimiz iddiasında bulunan filozof, topluluk halinde diğer canlıların da yaşadığını, burada önemli olanın siyasi bir birlik ya da devlet kurmak olduğunu belirtir. 
Velhasıl kelam sevgili okur; Aristo'da insan kavramı şu argümanlar üzerinde yükselir: İnsan düşünebilen, akleden, entelektüel olan bir canlıdır. Bunun yanında bilmenin verdiği hazla entelektüel ağını genişleten insan, mutluluğu hedef edinebilir. ''Politik bir hayvan'' olarak da insanı niteleyen Aristo; mutluluğun yukarıda saydığımız kavramların toplamı şeklinde vücut bulduğunu iddia eder.

pinterest
Yaşadığı günden bu yana, kendinden sonraki hemen her çağda eserlerine ve fikirlerine başvurulan Aristo; çağlar öncesinden insanın neye denk geldiği üzerine oldukça önemli düşünceler üretmiş; günümüzde de düşünceleri karşılık bulmaya devam etmiştir. Felsefeye ve filozoflara sırt çevirmememiz dileğiyle; şimdilik, hoşça kalın sevgili okur.
©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?