Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
unsplash
KADIN KAFASI

"Adam Gibi" Söylemi

20 Oca 2023

Cinsiyet eşitliği söz konusu olduğunda hepimizi sınıfta bırakan "adam gibi" benzetmesi dilimizdeki varlığını koruyan ve ne yazık ki hala kıramadığımız kalıpların başında geliyor. Bu söylemin sözlük anlamına baktığımızda karşımıza "insana yakışır bir biçimde" tanımlaması çıkıyor. Bir başka deyişle insan olmanın bir gerekliliği, adam gibi olmak ile bağdaştırılıyor. Fakat bu söylem en temelde cinsiyetçi ögelerin merkezde olduğu bir yaklaşımdan doğuyor. Peki ya yalnızca insan olabilmenin üzerinde durulduğu bir noktada neden erkeği hedef alan ve kadını geri plana iten sözleri dilimize pelesenk ederiz ki?

1.5 Bardak

unsplash
Sözünün eri olan, insana güven veren, dürüstlükten ödün vermeyen ve nerede ne biçimde davranacağını bilen insanları tanımlamak için "adam gibi adam" yakıştırmasını yapıveriyoruz. Ancak tüm bu özellikleri bir kadının barındırdığını gördüğümüzde aynı benzetmeyi onun için yapamıyoruz. Çünkü adam sözcüğü genel anlamı ile düşündüğümüzde her ne kadar insanoğlu manasına geliyor olsa da en temelde eril bir kullanımdır. Dolayısıyla bir kadına böyle bir yakıştırma yapmak aslında bir noktada absürt olacaktır. Öte yandan daha kalabalık grupları sıfatlandırmak istediğimizde bu söylemi kolayca kullanabiliyoruz. Çünkü sayı arttıkça genelleme oranı da yükselir ve böyle bir noktada cinsiyet bazında düşünmek yerine "insan" genelinde merkeze alırız.

unsplash
Bu bağlamda verdiğimiz örnekten yola çıkarak düşündüğümüzde aslında adam gibi benzetmesinin en temelde kelime anlamına uygun şekilde kullanıldığını söyleyebiliriz. Çünkü bu kelime toplum nezdinde yalnızca erkekleri kapsayan bir tanımlama olarak bilinmesine karşın adam aslında "kişi" veya "kimse" gibi sözcüklere karşılık gelir. Dolayısıyla da insani tarafları sıfatlandırma amacıyla kullanıldığı zaman linguistik bakımdan bir hata teşkil etmez. Ancak halk arasında yaygın bilinen şekliyle yani cinsiyetçi biçimiyle bile isteye kullanıldığı zaman o düşüncedeki problemler dile yansır ve dil de yaşantıyı bu yönde biçimlendirir. Hasar ve sorunların oluşması da tam olarak bu noktada başlar. 

unsplash
Adam olmak, adam gibi yapmak, adam gibi adam, adama benzemek, adamlık... Dilimizde yer kaplayan bu gibi deyimlere daha birçok örnek vermek mümkün. Aslında tüm bu söylemlerde adam kelimesi insan yerine kullanılıyor. Ancak sözcüğün temelde eril özellikte olduğunu bildiğimizden dolayı söylemlerimiz dönüp dolaşıp cinsiyetçi bir potada birleşiyor. Farkında dahi olmadan kullandığımız deyimlerdeki şahıslar ise bir süre sonra gerçek dünyadaki somut unsurlar olarak karşımıza çıkıyor. 

unsplash
Örneğin adam gibi yapmak deyiminin hakkını vererek eyleme dökmek anlamında kullanıldığını hepimiz biliriz. Ancak buradaki adamın insan kelimesine karşılık geldiğini çoğu kişi bilmez. Bu sebeple de kişi, bildiği kadarı ile düz mantık kurmaya çalışarak bir şeyleri hakkını vererek yapabilenlerin yalnızca adamlar olabileceğini düşünmeye başlar. Fakat hissedebilen, anlayabilen, anlamlandırabilen ve en nihayetinde insani özellikleri taşıyabilen bir insanın rol oynadığı şeyi hakkını vererek gerçekleştirdiğini biliriz. Öyleyse dilimize oturmuş sözcük ve söylemleri neden içi boş bir biçimde kullanır ya da işimize geldiği gibi algılamaya çalışırız ki?

pinterest
Dil her şeydir. Düşün dünyamızı biçimlendirme, karakterimizi şekillendirme ve gerçeklerimizi yaratma konusunda yapılar da inşa edebilir, kişiyi yıkımlara da götürebilir. Dolayısıyla bir sözcüğü, deyimi ya da cümleyi söylerken içinin ne derece dolu olduğunu bilmekle de yükümlüyüz. Çünkü hepimizin bildiği üzere dilin kemiği yok. Ancak düşün süzgecimiz, aklımız, kalbimiz var. Tüm bunlar ise söylediğimiz sözlerin ve gerçekleştirdiğimiz eylemlerin sorumluluğunu almamız noktasında bizleri düşündürmeli ve bizlere birer hatırlatıcı olmalı. Var olma biçimlerimiz de bu durumların bir uzantısıdır. Unutulmamalı ki ne şekilde var olacağımızı ise ancak kendi yaptığımız eylemler ve tercihler ile biçimlendirebiliriz. 

©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
Yukarı Kaydır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?