Verdiği Aklı Kendi Hayatında Uygulayamamak: Solomon Paradoksu
running the race
SCOPE

Verdiği Aklı Kendi Hayatında Uygulayamamak: Solomon Paradoksu

Daha önce hiç dikkatinizi çekti mi, bilemiyoruz ama muhtemelen hepimizin en sık karşılaştığı durumların başında, en yakınlarımıza/sevdiklerimize verdiğimiz aklı kendi hayatımızda uygulayamamak geliyor. Biri bizden yaşadığı bir olayla ilgili görüş bildirmemizi istediğinde dünyanın en mantıklı insanına dönüşebiliyorken, aynı rasyonelliği şahsi problemlerimiz söz konusu olduğunda göstermemiz mümkün olmuyor. Talkımı ele verirken bize salkımı yutmak düşüyor. İşte bu durumun da literatürde bir karşılığı var: Solomon Paradoksu ya da bir diğer ismiyle Kral Süleyman Paradoksu…

Yayın Tarihi :14 Oca 2022
Süre :2 Bardak

pexels
Diyelim ki şu an iş yerinizde oturmuşsunuz, bir bardak sıcak çay eşliğinde günlük görevlerinizi yerine getirmeye çalışıyorsunuz. O sırada telefonunuza bir mesaj geldi, yakın bir arkadaşınız sizden bir konuda fikir almak istiyor. Çok kararsız kalmış, fikriyat olarak tam bir çıkmazda, çaresi de o an yalnızca sizsiniz. Öğle aranızı bu yakın arkadaşınızın söylediklerini enine boyuna inceleyerek, objektif bir bakış açısı geliştirerek ve ona akıllıca tavsiyeler vererek geçiriyorsunuz.

Size göre durum gayet ortada, her şey açık ve net; o yüzden yapılması gerekenler belli. Tavsiyeyi verdiniz, arkadaşınızın işini hallettiniz ve onu gönül rahatlığıyla uğurladınız. Artık gününüze kaldığınız yerden devam edebilirsiniz.

pexels
Ama… Aradan geçen kısa bir süreden sonra, aynı sıkıntı sizin hayatınızda da baş gösterdi. Arkadaşınıza verdiğiniz akıllıca tavsiyeleri bir anda unuttunuz ve zamanında kendi verdiğiniz tavsiyelerin tam tersi şekilde bir karar verdiniz. Üstelik bununla ilgili tecrübe ve birikim sahibi olmanıza rağmen! İş döndü dolaştı, ayağınıza takıldı. Bu sefer arkadaşını arayıp akıl isteyen taraf siz oldunuz. E hani, nerede kaldı rasyonellik?

Hâl böyleyken hepimizin aklına aynı soru geliyor: Herhangi bir durumda, aklımızın sesini dinleyerek mantıklı ve kolay çözümler üretebiliyorken, neden işin içine kendi hayatımız girdiğinde aynı mantıklı ve kolay çözümleri üzerimizde uygulayamıyoruz?

pexels
Aslına bakarsınız, bu fenomen insanlar arasında çok yaygın; nitekim yukarıda da bundan bahsetmiştik. İlk bakışta bunun nedeninin sorumluluk altına girmekten kaçınmak olduğunu düşünebilirsiniz ama işin içine başka noktalar da giriyor.

Solomon paradoksu, adını Kral Süleyman’dan alıyor. Söylenenlere göre dünyanın her yerinden insanlar, kendisinden akıl danışmak için kilometrelerce yol teper ve bundan hiç gocunmazmış. Kral Süleyman da gelen her ziyaretçiye bilgece öğütler verir ve hepsinin sorununa bir çözüm yolu bularak uğurlarmış onları. Lâkin verdiği bilgece öğütlere rağmen kendi hayatıyla ilgili aldığı kararlarda hatalar yaparmış.

pexels
Peki, madem bu kadar mantıklı düşünüyoruz da neden aynısını kendimizde uygulamıyoruz? Bunun cevabını da Wharton Üniversitesi profesörlerinden Adam Grant açıklamış: Bir konuda yapılabilecek en mantıklı davranışı bulmak ile bu davranışı uygulamak arasında ciddi fark var. Başkaları bizden akıl istediğinde, onların yaşadıklarına bir teleskopla bakıyor gibiyiz; büyük resmi görmek, bizim için hiç de zor olmuyor. Konuyla ilgili yalnızca ihtiyaç duyulan, temel bilgilere sahip olduğumuz için çözümü de bu bilgiler ışığında yapabiliyoruz.

Ama sorun kendi hayatımıza geldiğinde, olaylara bir mikroskoptan bakıyor gibiyizdir; çok fazla değişken, çok fazla detay işin içine girer. Üstüne üstlük olaylara taraflı bakmaktan da kendimizi alıkoyamayız, yani objektif kalabilmek de pek söz konusu değildir böyle bir durumda.

pexels
O yüzden başkalarına güzel güzel tavsiyelerde bulunurken neden kendi derdimi çözmekten bile aciz birine dönüştüm, diye düşünmeyin. Çünkü bunun altında başınızdan geçen tecrübeler, içinde bulunduğunuz zor şartlar ve zamanında deneyimlediğiniz, muhtemelen de tekrar tatmak istemediğiniz birtakım duygular yatıyor. Verdiğiniz kararlarda bunların baskın çıkması kadar doğal bir şey olamaz.

Ama durumun farkına vardığınız müddetçe sorun değil. Verdiğiniz tavsiyeyi bugün kendi hayatınıza uygulayamadıysanız, ileride mutlaka bunu başaracaksınız. İçiniz rahat olsun.
Yukarı Kaydır