Altın
%
Dolar
%
Euro
%
Bitcoin
%
Eth
%
Önümüzdeki 5 gün boyunca
Pexels
BUSINESS

Sosyal Girişimcilik 101

22 Kas 2021

Sosyal girişimcilik son yıllarda oldukça fazla ivme kazanmaya başlayan bir alan. İngiltere gibi ülkelerde epey yaygın olan sosyal girişimler, Türkiye’de ise henüz gelişmekte. Fakat buradaki sosyal girişimlerin ve ilgili kuruluşların sayısı da çalışmaları da azımsanmayacak ölçüde. Bu tür girişimler, paradan ziyade etki ve anlamı odağına alan yenilikçi işletmeler olarak özetlenebilir. Her ne kadar herkesin uzlaştığı kesin bir tanımı olmasa da, belirli tanım kriterleri ve örneklerle kavramak pek tabii mümkün.

2.5 Bardak
Nedir? 

Sosyal girişimler, yarattıkları iş modeliyle toplumsal dönüşümü amaçlar. Bir nevi sivil toplum kuruluşu gibi hareket eden girişimler veya girişim gibi hareket eden sivil toplum kuruluşları olarak değerlendirilebilir. Fakat bu, sosyal girişimleri tanımlamak için yeterli olmaz.

Bir işletmenin sosyal girişim olarak tanımlanabilmesi için üç temel kriter vardır.

Pexels
Bunlardan ilki; o işletmenin sosyal ya da çevresel bir problemi çözmeyi öncelikli amaç olarak belirlemiş olması gerekir. Her sosyal girişimin odaklandığı toplumsal bir mesele vardır. Bu mesele hakkında farkındalık yaratmak, belirli kısımlarına yönelik kalıcı çözümler geliştirmek için çalışırlar. Bunu da iş modellerinin çoklu kolları sayesinde yaparlar. Sosyal girişim kavramını henüz duyan biri, bunu şirketlerin geliştirdiği sosyal sorumluluk projeleriyle karıştırabilir. Fakat sosyal girişimler, bir defaya mahsus uygulanan geçici müdahaleler yerine, iş modellerinin tamamını bu problemi çözecek biçimde tasarlarlar. Dolayısıyla yarattıkları çözümler çoğunlukla sistem seviyesinde ve sürdürülebilirdir. “Sosyal sorumluluk” işletmenin bir eklentisi değil, amacıdır. 
Diğer kriterler ise; o işletmenin gelirinin büyük çoğunluğunu ticari faaliyetten elde etmesi ve karlarını da öncelikli olarak toplumsal amaçları için kullanması gerekir. Bu kriterler ise sosyal girişimleri hem sivil toplum kuruluşlarından hem de özel işletme veya girişimlerden ayırır. 

Pexels
Sosyal girişimler yalnızca bir dernek veya vakıf olarak hareket etmediği gibi yalnızca bir şahıs veya limited şirketi gibi de hareket etmez. Bazı ülkelerde sosyal girişimler için belirlenmiş tüzel kişilikler vardır fakat Türkiye’de belirli bir yasal statüleri yoktur. Dolayısıyla birçok sosyal girişim aynı anda hem dernek hem de limited şirketi tüzel kişiliklerine sahip olabilir. Böylelikle odaklandığı toplumsal meseleye dair sivil toplum sektörü projelerine katılabileceği ya da bağış kampanyaları düzenleyebileceği gibi kendi ticari faaliyetlerini de düzenleyebilir. Ürün ya da hizmetlerini tıpkı herhangi bir işletme gibi satabilir ve bundan gelir elde edebilir. Fakat elde ettiği karı, yöneticiler ya da ortaklar arasında paylaşmak yerine, iş modeline geri yatırır. Buradaki amaç, daha fazla para kazanmaktan ziyade, daha fazla etki yaratmaktır. Elde edilen kar sayesinde; farklı proje, hizmet, ürün ya da programlar geliştirerek etki alanını genişletir.

Sosyal İnovasyon

“Sosyal bir sorun için üretilmiş; daha etkili, verimli, sürdürülebilir veya mevcut çözümlerden daha adil olan yeni bir çözümdür. Yaratılan değer bireylerden ziyade toplumun genelini etkiler.” (James A. Phills Jr., Kriss Deiglmeier, & Dale T. Miller)

Pexels
Sosyal inovasyon, sosyal girişimlerin temelinde yer alır. Özetle, toplumdaki herhangi bir problemin çözümü veya kalkınması adına yaratılan yenilikçi müdahalelerdir. Sosyal girişimler bunu iş modelleriyle yaparken, sosyal inovasyon daha genel bir tanımdır. Sosyal inovasyon bir ürün yada hizmet olabileceği gibi herhangi bir yaklaşım da olabilir. Benzer biçimde devlet, özel işletmeler, organizasyon veya yurttaşlar tarafından da tasarlanabilir. Sosyal girişimler için önemli olan kısmı, toplumu gözeterek yenilikçi yaklaşımları tasarlamaktır. 

Pexels
Sosyal inovasyonun ve dolayısıyla sosyal girişimciliğin bir diğer önemli noktası ise, tasarlanan müdahaleler o meseleye dahil olan paydaşlarla birlikte tasarlanır. Geliştirilen herhangi bir çözüm, bizzat o çözümden etkilenecek kişi ve kuruluşlar dahil edilerek yaratılır. Amaç; toplum veya bir grup insan için anlamlı ve kalıcı çözüm veya yenilikler geliştirmektir. Dolayısıyla tek kişinin fikirlerden ziyade, birçok kişinin fikirleri ve ihtiyaçları önceliklidir. Tam da bu sebeple topluluk olarak birlikte hareket etmek sosyal girişimler için oldukça önemlidir. 

Pexels
Türkiye’de Sosyal Girişimcilik

2019 yılında yapılan bir araştırmaya göre Türkiye’de 9.000’e yakın sosyal girişim bulunuyor. Bu girişimlerin büyük çoğunluğu gençler ve kadınlardan oluşuyor. Özellikle eğitim, üretim ve yaratıcı alanlarda çalışıyorlar. Örneğin, internette yer alan şüpheli bilgileri inceleyen doğrulama platformu Teyit, Türkiye’deki sosyal girişimlerden bir tanesi. Dijital okuryazarlığı artırmayı, dijital ve sosyal medya kanallarında artan bilgi kirliliğini azaltmayı amaçlıyorlar. Bir diğer iyi örnek ise tasarım ve kapasite geliştirme platformu Joon. Geçim mücadelesi veren zanaatkarlar, mülteciler, kadınlar, engellilerin tasarım kapasitelerini geliştirerek, sosyal ve ekonomik olarak güçlenmeleri için çalışıyorlar. Aynı zamanda bu sosyal girişimcileri desteklemek üzere çalışan Ashoka, İmece gibi kuruluşlar da var. 
Siz de sosyal girişimlerde gönüllü veya profesyonel olarak çalışabilir, çalışmalarını destekleyebilir ya da bir sosyal girişim kurmak için çalışabilirsiniz. Bu alanla ilgili kapsamlı bilgi ve kaynaklara Türkiye Sosyal Girişimcilik Ağı’ndan ve hatta bizzat sosyal girişimcilerle düzenlenen Vikimaraton sayesinde yenilenen Sosyal Girişimcilik Vikipedi sayfasından ulaşmak mümkün. 

Kaynaklar

©2022 Beyhan&Beyhan Business Solutions Tüm Hakları Saklıdır
Yukarı Kaydır
BUNU OKUMAK İSTER MİSİN?