Unsplash
ZOOM

Sanat Zehirlenmesi Olarak Bilinen Stendhal Sendromu Nedir?

Hepimiz hayatımızda en az bir kere ister resim ister fotoğraf ister heykel olsun, bir sanat eseri karşısında hayranlıkla donakalmışızdır. Ağzımız açık bakakaldığımız o sanat eseri bizi bulunduğumuz somut mekandan başka bir yere taşır, sanki varlığımızı parçalara ayırıp bizi kendimizin dahi bilmediği yönde yeniden şekillendirir ve bize yaşamayı unuttuğumuz hisleri hatırlatır. Tabii bahsettiğimiz tüm bu duygular metaforik olsa da kimisi bir sanat eseri karşısında bu hisleri baygınlık geçirebilecek ya da halüsinasyon görebilecek kadar somut bir şekilde yaşayabiliyor. Peki, nedir insanların bu kadar etkilenmesine neden olan Stendhal sendromu? Gelin birlikte bakalım.

Yayın Tarihi :30 Haz 2021
Süre :2 Bardak

Pexels
Sanat zehirlenmesi ya da Florance sendromu olarak da bilinen Stendhal sendromu hızlı kap atışı, kimi zaman halüsinasyon dahi içerebilen kafa karışıklığı ve baş dönmesi gibi sorunlara neden olabilen psikosomatik bir durum olarak açıklanır. Genellikle sanat eserlerinin ihtişamı ya da güzelliği karşısında görülmekle birlikte doğa olayları ya da organizasyonlar gibi durumlarda da gerçekleşebilir. Psikosomatik ifadesi ise endişe, tasa ve kaygı gibi psikolojik sorunların özellikle içine kapanık olan insanlarda fiziksel olarak kendisini göstermesi şeklinde açıklanabilir. Bu sendrom ismini 19. yüzyılda yaşamış olan Fransız yazar Marie-Henre Beyle'nin mahlası olan Stendhal'dan alır.

Pexels
Yazar "Naples and Florence: A Journey from Milan to Reggio" isimli kitabında 1817 yılında gerçekleştirdiği Florence ziyareti sırasında gittiği Santa Croce Bazilikası'nda anlatılması güç olan yoğun duygular yaşadığını ifade etmiştir. Psikologlar uzun bir süre boyunca Stendhal sendromunun olup olmadığını tartışsalar da bazı bireylerin tıbbi müdahale gerektirecek kadar yaşadığı şiddetli semptomlar bu sendromun tanı olarak konmaya başlamasına neden olur. Örneğin İtalya'da bulunan bir sanat araştırma merkezi psikolog ve teknik uzmanlarla işbirliği yapar ve Medici Riccardi Sarayı'na gelen ziyaretçileri gözlemler. Fresklerle süslenmiş şapeli gezen turistlerde kalp atışı ve tansiyon yükselmesi, yüz kaslarının gevşemesi ve göz bebeklerinin küçülmesi gibi fiziksel belirtiler görülür.

Pexels
Diğer belirtilere gelecek olursak yönelim bozukluğu, geçici hafıza kaybı, paranoya, geçici delilik, boğulma, göğüste sıkışma hissi, bulanık görme, panik atak, aşırı terleme ve bayılma gibi fiziksel sorunlar da gerçekleşebilir. Psikolojik bir sorun olan Stendhal sendromunun tanısı ise doğal olarak psikolojik testler sonucunda ortaya konur. Tabi aşırı bir rahatsızlık hissetmeyen insanlar teşhis için doktora gitmediği için yalnızca bahsettiğimiz belirtileri yüksek dozlarda yaşayan insanlar psikiyatri servisine başvurur. Zaten bu kişilerin de gezilerini tamamladıklarında normal davranışlara geri döndüğü görülür.

Pexels
Stendhal sendromunun tedavisi, belirtiler her kişide farklılık gösterdiği için kişiye özel uygulanır. Resim, heykel, müzik ve fotoğraf gibi farklı sanat dallarına farklı tepkiler verebilen insanlara öncelikle psikoeğitim verilir. Dinlenme, güneşten korunma, nemlendirme ve beslenme gibi koruyucu tekniklerin ardından kişinin daha önceden yaşamış olduğu psikiyatrik rahatsızlıklar varsa o rahatsızlıkların üzerinde durulur. Bazı ağır durumlarda ise doktor kontrolünde hastanın panik atak yaşamaması için sakinleştirici ilaçlar verilebilir. Aşırı tepkiler gösterilmediği sürece kendiliğinden geçen sendromda bayılma, halüsinasyon görme ya da panik atağın artması halinde durum tehlikeli bir hal alabilir.
Stendhal sendromunu yoğun bir şekilde yaşayanlar psikolojik desteğe başvurmazlarsa ruhsal bunalıma girebilir, panik ataklarda çevreye ve sanat eserlerine zarar verebilir, hatta halüsinasyon ataklarında kendilerine dahi zarar verebilirler. Ayrıca bu sendromun tedavi edilmemesi diğer psikolojik rahatsızlıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Örneğin özellikle yabancı olunan bir ortamda bu sendromu yaşamak utangaçlık, stres ya da depresyona neden olabilir ya da yaşanan hızlı kalp atışları kalp krizine kadar götürebilir. Bu sebeple Stendhal sendromu belirtilerinin görülmesi durumunda psikolojik desteğe başvurulması önerilir.

Yukarı Kaydır