Animizm: Her Şeyin Bir Ruhu Vardır
humansandnature.org, Sofia Jain-Schlaepfer
SCOPE

Animizm: Her Şeyin Bir Ruhu Vardır

Teknolojinin bu denli hayatımızda yer almadığı, bilimsel çalışmaların günümüzdeki kadar yaygınlık kazanmadığı ve hızlı olmadığı, şu anki yaşam biçimimizden oldukça farklı, uzak mı uzak bir geçmişte yaşadığınızı düşünün. Bir sabah gök gürültüsünün şiddetli sesiyle uyanıyorsunuz, aklınızdan neler geçerdi sizce? Muhtemelen gökyüzünden neden böyle bir ses geldiğini anlamaya çalışır ve çeşitli tahminlerde bulunurdunuz. Örneğin, bu gök gürültüsünü tanrıların bir cezası olarak görebilirdiniz ya da göğün, insanlara kızdığı için böyle bir tepki verdiğine inanabilirdiniz. Elinizde herhangi bir kanıt olmadığı için her iki seçenek de yeterince makul gelebilirdi size. Bu içerikte ise göğün insanlara sinirlendiğini düşünüp ona bir kişilik atfeden ikinci çıkarıma odaklanacağız. Öyleyse buyurun, konumuz animizm.

Yayın Tarihi :13 Oca 2022
Süre :2 Bardak
Animizm, Latincede “ruh” anlamına gelen “anima” kelimesinden türüyor. Bu düşünceye göre sadece insanların değil; hayvanların, bitkilerin, hava olaylarının, mekanların, nesnelerin, kısaca aklınıza gelebilecek her şeyin kendine özgü bir ruhu vardır. Bu ruhlar iyi ya da kötü olabilir. Kötü ruha sahip bir varlığın size bir zararının dokunmaması için o ruha gereken saygıyı göstermek durumundasınızdır. Girişteki örneğimize dönersek, gök gürültüsünü göğün öfkesiyle ilişkilendirmek de bu tarz bir inanıştan ortaya çıkar. Canlı olmayan bir şeyin canlılık özelliği gösterdiğini düşünmüşsünüzdür çünkü. Bu sebeple, animizm aynı zamanda “canlıcılık” olarak da isimlendirilir.

Pinterest
Animizmin önemli özelliklerinden biri, insanı doğaya hükmeden bir varlık olarak değil, doğanın bir parçası şeklinde konumlandırmasıdır. İnsan, ruhu olan onca yaşam formundan sadece birisidir. Ayrıca insanın doğada salınan, serbestçe dolaşan ruhları incitmeyecek şekilde yaşaması gerekir. Bu da onun doğaya saygı duymasına ve dünyada sadece kendisi varmış gibi yaşamamasına katkıda bulunur.

Animizmin bir din olup olmadığı konusunda farklı görüşler olsa da bu düşünme sisteminin yeryüzündeki en eski inanışlardan biri olduğunu söylememiz mümkün. Tabi bu inanış; bazı ritüelleri ve törenleri de beraberinde getiriyor. Animistler, çeşitli hayvanları atalarının ruhlarını memnun edebilmek için kurban eder. Eğer başlarına hastalık gibi kötü bir olay geldiyse bunun hoşnut edemedikleri ataları yüzünden başlarına geldiğini düşünür ve o ruhları sakinleştirmek için maske ve çeşitli kostümlerin kullanıldığı törenler düzenlerler.

afktravel.com
Bu inanışa göre ormanda gezen çeşitli ruhlar vardır ve onları rahatsız etmemek gerekir. Bu nedenle animistler, ormandan ağaç kesmezler. Hava olaylarının da ruhlarla ilgili olduğunu söylemiştik. Ne zaman yağmur yağacağı, ekinin ne zaman kaldırılacağı gibi konular için de ruhların rızasını almak şarttır. Bu tarz durumlarda da devreye şamanlar girer. Şamanların ruhlar ile dünyamız arasında iletişim sağlayabildiği düşünülür. Şamanlar sahip oldukları özel güç sayesinde ruhlarla konuşup havanın iyileşmesi, hastalıkların geçmesi gibi konularda onlardan yardım ister. 

wikiwand.com
Ataların ruhunu hoş tutmak için yapılan törenlerde maske takıldığını söylemiştik. Bu maskeler farklı ruhları temsil edecek şekilde tasarlanmıştır. Bazı araştırmacıların maskelere yapılan çizimlerin resim sanatının başlangıcı olabileceğine dair görüşleri vardır. Hatta sadece resmin değil; müzik, dans, heykel gibi sanatların da kaynağının bu inanış olma olasılığı vardır.

Afrika ve Vietnam gibi bölgelerdeki kabilelerin yaşamını şekillendiren animizme kolaylıkla günlük hayatımızdan bir örnek de verebiliriz. Mesela, küçük çocuklar oyuncaklarına insanmış, onların da duyguları varmış gibi muamele eder. Oyuncak tavşanına bastığı için ondan özür dileyebilir ya da bir süredir oynamadığı bebeğinin ona küseceğini düşünebilir. Çünkü Piaget'e göre bu dönemde hangi nesnenin canlı hangi nesnenin cansız olduğunu ayırt etmekte güçlük yaşarlar.

Peki, sizce başka hangi alanlarda animizmin etkisini görebiliriz? Denildiği gibi sanatı animizmle ilişkilendirmemiz mümkün mü? Yorumlarınızı bekliyoruz.
Yukarı Kaydır